عادت ماهانه (پریود) مرحله ی اصلی بلوغ در دختران بوده و یکی از چندین نشانه ای قدم گذاردن به دنیای زنانه که مانند دیگر تغییرات مرتبط با بلوغ، گیج کننده است. بعضی ها نمی توانند منتظر آغاز پریودشان بمانند، در حالی که بعضی دیگر احساس ترس و اضطراب می کنند. برخی از آنها (و پسرها!) از سیستم تناسلی زن یا آنچه در طول چرخه ی عادت ماهانه اتفاق می افتد درک کاملی ندارند.

چرخه ی عادت ماهانه چیست؟

این چرخه از اولین روز خونریزی در یک ماه تا اولین روز خونریزی در ماه دیگر محسوب می شود. بنابراین اگر یک دختر در هشتم فروردین ماه خونریزی اش شروع می شود و دوباره در دوم اردیبهشت ماه، چرخه ی او 25 روز طول کشیده است.

بلوغ جنسی

زمانی که دخترها شروع به گذر از این دوران می کنند ( معمولا بین 8 و 13 سالگی آغاز می شود)، بدن و ذهن شان به اشکال مختلف تغییر می کند. هورمون ها در بدن شان رشد جدید جسمی را به فعالیت وا می دارد، مثل رشد پستان. در حدود دو تا دو و نیم سال بعد از اینکه پستان یک دختر شروع به رشد می کند، غالبا اولین دوره ی عادت ماهانه اش ی پیش می آید.

در حدود شش ماه یا بیشتر پیش از اولین دوره ی عادت ماهانه، فرد ممکن است متوجه افزایش میزان ترشح شفاف مهبلی (واژنی) بشود. این ترشح عادی ست. جای نگرانی نیست مگر اینکه ترشحات بوی شدیدی داشته باشند و یا موجب خارش شوند.

عادت ماهانه تا زمانی که همه قسمت های سیستم تناسلی دختر بالغ شده و با هم کار کنند اتفاق نمی افتد.

دختر بچه ها با تخمدان ها، لوله های رحم و رحم به دنیا می آیند. دو تخمدان، بیضی شکل هستند و در هر دو طرف رحم، در پایین ترین بخش شکم که لگن خاصره نامیده می شود قرار دارند. تخمدان ها شامل هزاران تخمک هستند. دو لوله ی رحم  دراز و باریک اند. هر لوله ی رحم از یک تخمدان تا رحم کشیده شده است، اندامی گلابی شکل که در میانه ی لگن خاصره قرار دارد. ماهیچه های رحم زنان قوی بوده و تا جایی که رحم  بتواند به جنین در حال رشد جا داده و به خروج بچه در طول زایمان کمک کند قابل انبساط است.

در حین اینکه یک دختر بالغ می شود غده ی هیپوفیز، رها سازی هورمون های  محرک تخمدان ها را به منظور تولید هورمون های استروژن و پروژسترون آغاز می کند. این دو هورمون تاثیرات متعددی بر بدن دختر دارد مانند بلوغ جسمی، رشد و احساسات.

در حدود ماهی یک بار، یک تخمک کوچک یکی از تخمدان ها را ترک می کند – جریانی که تخمک گذاری نامیده می شود – و به سمت پایین یکی از لوله های رحم در جهت رحم می رود. در روزهای پیش از تخمک گذاری، هورمون استروژن، رحم را تحریک می کند تا دیواره ی خودش را با خون اضافی و بافت بسازد. این جریان برای آماده سازی رحم به جهت بارداری اتفاق می افتد: اگر تخمک با یک اسپرم بارور شود، به سمت رحم حرکت کرده و به  دیواره توده ای رحم می چسبد، جایی که به آهستگی به صورت یک جنین رشد می کند.

اگر تخمک بارور نشده باشد -  موردی که در چرخه ی ماهانه ی بیشتر زنان اتفاق می افتد – به دیواره ی رحم نمی چسبد. وقتی این اتفاق می افتد، رحم دیواره ی بافت اضافی را بیرون می ریزد. خون، بافت و تخمک بارور نشده رحم را ترک می کنند، و از طریق مهبل از بدن خارج می شوند. این دوره ی قاعده گی است. این چرخه تقریبا هر ماه برای چندین دهه اتفاق می افتد ( البته، به جز زمانی که زن حامله است) تا زمانی که زن یائسه می شود و دیگر از تخمدان هایش  تخمک ها را رها نمی کند.

یک دختر هر چند وقت عادت ماهانه می شود؟

تنها بعضی ها بلوغ را زودتر یا دیرتر از دیگران آغاز می کنند. برخی ممکن است عادت ماهانه را زودتر از سن 10 سالگی آغاز کنند اما برخی دیگر ممکن است تا 15 سالگی هم پریود نشوند.

میزان زمان بین پریودهای یک دختر چرخه ی عادت ماهانه ی وی نامیده می شود (چرخه از اولین روز یک پریود تا اولین روز پریود بعدی محسوب می شود). چرخه ی بعضی ها 28 روز ادامه دارد، درحالی که بعضی دیگر چرخه ی 24 روزه یا 30 روزه و یا حتی طولانی تر دارند. به دنبال اولین پریود چرخه ی عادت ماهانه 21 تا 45 روز طول می کشد. بعد از چند سال چرخه به اندازه زمان بزرگسال، 21 تا 34 روز کوتاه می شود.

پریودهای نامنظم در دخترانی که تازه عادت ماهانه را آغاز کرده اند عادی است. ممکن است برای اینکه بدن به تغییرات جاری سر و سامان دهد زمان ببرد، بنابراین فرد ممکن است برای مثال، دو ماه یک چرخه ی 28 روزه داشته و سپس یک ماه نداشته باشد. معمولا، بعد از یک یا دو سال، چرخه ی عادت ماهانه منظم تر خواهد شد. اگرچه، بعضی زنان، عادت های ماهانه ی نامنظم را تا زمان بزرگسالی هم دارند.

همان طور که یک دختر بزرگ تر می شود و عادت ماهانه اش روال عادی پیدا می کند – یا  بیشتر به چرخه ی منحصر به خودش عادت می کند – احتمالا درمی یابد که زمان پریودش برایش قابل پیش بینی است. در این فاصله، حفظ زمان های چرخه ی عادت ماهانه در تقویم ایده ی خوبی است.

چه مدت زمان و چقدر؟

میزان زمانی که یک دختر عادت ماهانه می شود نیز می تواند متفاوت باشد. بعضی های پریودهای 2 یا 3 روزه دارند. بعضی دیگر ممکن است هفت روز یا بیشتر داشته باشند. همچنین جریان خونریزی عادت ماهانه – منظور میزان خونریزی است – می تواند کاملا از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

بعضی ها ممکن است خون ریزی زیادی داشته باشند. دیدن آن همه خون می تواند شوک آور باشد اما احتمال خونریزی بیش از حد، کم است مگر اینکه فرد دارای وضعیت پزشکی شبیه اختلال "ون ویلبرند" باشد؛ اختلالی ارثی که خون توانایی لخته شدن ندارد. اگرچه ممکن است میزان خون ریزی به نظر زیاد بیاید اما میزان متوسط خونریزی تنها حدود 2 قاشق غدا خوری (30 میلی لیتر) برای یک پریود است. بیشتر نوجوان ها 3 تا 6 بار در روز نوار بهداشتی ها را عوض می کنند، آن هم زمانی که آغاز عادت ماهانه است.

به خصوص وقتی دوره های عادت ماهانه تازه هستند ممکن است شما در مورد میزان خون ریزی و یا اینکه عادت ماهانه ی تان عادی است یا خیر، نگران باشید. در شرایط زیر با دکتر مشورت کنید:

• زمان عادت ماهانه ی تان بیشتر از یک هفته طول بکشد.
• مجبور باشید نوار بهداشتی تان را زود به زود عوض کنید: (هر یکی دوساعت یک بار).
• زمانی بیش از 3 ماه بین عادت ماهانه های تان فاصله باشد.
• در فاصله ی بین دو پریود خون ریزی داشته باشید.
• قبل یا در طی دوران عادت ماهانه تان دردی غیرمعمول داشته باشید.
• عادت ماهانه ی منظم تان نامنظم شده باشد.

گرفتگی عضلانی، تنش پیش از قاعدگی، و جوش ها

بعضی ها، ممکن است در طول دوره ی عادت ماهانه ی شان متوجه تغییرات جسمی یا احساسی بشوند. گرفتگی عضلانی نسبتا عادی است – در حقیقت، بیش از نیمی از زنانی که عادت ماهانه شده اند می گویند طی یکی دو  روز اول عادت ماهانه شان گرفتگی عضلانی دارند. به اعتقاد پزشکان، گرفتگی عضلانی به دلیل پروستاگلادین، یک ماده ی شیمیایی است که موجب انقباض عضلات رحم می شود.

گرفتگی عضلانی عادت ماهانه، بسته به فرد می تواند خسته کننده یا کسل کننده و سخت باشد، و بعضی اوقات به همان نسبت که در شکم احساس می شوند در پشت و کمر نیز حس شوند. هر چه  سن فرد بیشتر می شود این گرفتگی ها غالبا کمتر ناراحت کننده شده و گاهی ناپدید می شوند.

بسیاری دریافته اند که داروهای مسکن مثل استامینوفن یا ایبوپروفن، می توانند گرفتگی های عضلانی را کاهش دهند همان طور که یک دوش آب گرم یا استفاده از بالشتک گرمایشی نیز می تواند گرفتگی های عضلانی شکم را کمتر کند. ورزش های منظم نیز در طی چرخه ی ماهانه می تواند به کاهش گرفتگی های عضلانی کمک کند. اگر این موارد نتوانستند کارساز باشند با دکتر خود مشورت کنید.

بعضی ها در طول چند روز یا هفته پیش از عادت ماهانه شان احساس ناراحتی و یا عصبانیت می کنند. آنها ممکن است سریع تر از مواقع عادی عصبانی شوند و یا بیشتر گریه کنند. برخی، غذاهای خاصی را طلب می کنند. این نوع تغییرات حسی می تواند نتیجه ی نشانگان پیش از قاعدگی باشد.

نشانگان پیش از قاعدگی به تغییرات هورمون های بدن مربوط است. همچنان که سطح هورمون در طول چرخه ی قاعدگی بالا و پایین می رود، بر احساسات و جسم زن هم تاثیر می گذارد. برخی ها علاوه بر احساس تنش های هیجانی بیشتر از معمول، متوجه تغییرات فیزیکی در طی پریودشان می شوند – بعضی به دلیل حفظ آب بدن، احساس می کنند ورم کرده اند، عده ای دیگر پستان های شان متورم و دردناک می شود و برخی به سردرد مبتلا می شوند.

نشانگان پیش از قاعدگی به زودی بعد از شروع عادت ماهانه از بین می روند اما ماه های بعد باز پیش می آیند. تغذیه ی مناسب، خواب کافی، و ورزش احتمالا بعضی از علائم نشانگان پیش از قاعدگی را کاهش می دهد. در این مورد می توانید با دکترتان مشورت کنید.

همچنین عود دوباره ی جوش های غرور جوانی در طول زمان های خاصی از چرخه ی عادت ماهانه غیر معمول نیست، این مساله به هورمون ها مربوط است. خوشبختانه، جوش های مرتبط با دوران عادت ماهانه، با بالا رفتن سن کمتر مشکل ساز می شوند.

* ترجمه

نوشته شده توسط پریسا کاکائی در چهارشنبه 29 خرداد1387